Το δικαίωμα στην δημιουργία

2:40:00 μ.μ.

Ας υποθέσουμε το εξής· έχεις μόλις δημιουργήσει κάτι. Το τι δεν έχει σημασία. Μπορεί να έχεις γράψει ένα ποίημα, μια ιστορία, να έχεις τραβήξει μια φωτογραφία, να έπαιξες δυο νότες στο πιάνο, να ζωγράφισες ένα τοπίο ή ακόμα να μαγείρεψες το αγαπημένο σου φαγητό. Έχεις αφιερώσει τον απαιτούμενο χρόνο, χρήματα, έχεις δουλέψει τις λεπτομέρειες, έχεις εναποθέσει ένα κομμάτι της ψυχής, της προσωπικότητάς και -ενδεχομένως- του ταλέντου σου σε αυτό και τελικά έχεις στα χέρια σου ολοκληρωμένο το δικό σου έργο. Καλό ή κακό, άξιο ή μη, δεν μάς ενδιαφέρει. Είναι δικό σου. Ας υποθέσουμε τώρα ότι εσύ, όλος χαρά αποφασίζεις να μοιραστείς το έργο σου με άλλα άτομα. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα επιλέξεις έναν χώρο μεγάλο και πολυπληθή, μια γκαλερί με θέα τον κόσμο. Μια γκαλερί που, σήμερα, ακούει στο όνομα· διαδίκτυο.

Το διαδίκτυο αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς χώρους για τους καλλιτέχνες (και όσους επιδοξούν να στεφθούν καλλιτέχνες εν πορεία). Είναι φυσικό αυτό, αν συλλογιστεί κανείς πως ο κυβερνοχώρος προσφέρει ένα πλήθος πλατφορμών, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις οποίες το άτομο έχει την δυνατότητα να μοιραστεί το -οποιασδήποτε φύσης- έργο του και να λάβει άμεση ανταπόκριση, αξιολόγηση (feedback) και πιθανώς αναγνωρισιμότητα. Με αυτόν τον τρόπο, η προώθηση της δουλειάς κάποιου γίνεται αυτομάτως ευκολότερη υπόθεση, ενω παράλληλα αποκτά άμεση, διαδραστική σχέση με το κοινό του, που του επιτρέπει να εξελίσσεται ταχύτερα και περισσότερο εύστοχα. 

Μέχρι εδώ, όλα καλά κι όλα ωραία. Το ζήτημα ξεκινά, όταν κάποιος αποφασίζει να αναπαράγει ένα έργο. Αν αξιολογώντας κάτι θεωρήσω ότι με εκφράζει αισθητικά, συναισθηματικά, ιδεολογικά είναι απόλυτα λογικό να θελήσω να το μοιραστώ με τρίτους. Αυτό, από μόνο του, δεν αποτελεί πρόβλημα. Το πρόβλημα έγκειται, όταν εγώ αναπράγοντας κάτι, λησμονώ -σκόπιμα ή μη- να αναφερθώ στον πνευματικό δημιουργό του είτε, επειδή επιλέγω να ενστερνιστώ το έργο του ως δικό μου είτε, επειδή ξεχνώ να τον αναφέρω είτε, επειδή απλώς αγνοώ το ποιος είναι αυτός, ειδικά στην περίπτωση που έχω πέσει τυχαία επάνω στην δεύτερη, τρίτη, τέταρτη, εκατοστή αναπαραγωγή μιας πρώτης αναπαραγωγής του έργου, στην οποία η πηγή προέλευσης έχει διαγραφεί ή δεν έχει αναφερθεί καν δημιουργώντας ένα είδος αλυσίδας μέσω της οποίας αυτό ταξιδεύει ορφανό, όπως συμβαίνει συχνά σε ιστοτόπους, όπως το Facebook ή το Tumblr (και ειδικά το δεύτερο, όπου τα πάντα λειτουργούν λίγο εως πολύ απρόσωπα).

Για έναν καλλιτέχνη το να ανακαλύπτει ότι το έργο του κυκλοφορεί, δίχως την σφραγίδα του εν αγνοία του και ότι λαμβάνει κάποιος νοσφιστής εύσημα για την δική του δουλειά είναι μια πολύ δυσάρεστη συνειδητοποίηση ότι δεν λειτουργούν όλοι το ίδιο φρόνιμα και ηθικά και δεν σέβονται τις αξιώσεις του ως δημιουργού.

Βεβαίως οφείλει και ο ίδιος να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, έτσι ώστε να μειώσει τις πιθανότητες να μείνει απροστάτευτο το δημιούργημά του μέσα στον διαδικτυακό συνωστισμό. Έχει, άλλωστε, ένα μεγάλο μερίδιο ευθύνης από την στιγμή που μοιράζεται κάτι. Από την άλλη, είναι σημαντικό να ακολουθείται ένας στοιχειώδης κώδικας ηθικής και επιτακτική ανάγκη να παύσει η αναπαραγωγή να καταλήγει φθηνή εκπόρνευση και το έργο τέχνης κουρελού. Ας μην ξεχνάμε, τέλος, ότι η αναφορά στον πνευματικό δημιουργό είναι η ελάχιστη πράξη αναγνώρισης, ειδικά από την στιγμή που κάποιος επιλέγει να προσφέρει απλόχερα και χωρίς κανένα χρηματικό αντίτιμο την δημιουργία του, η οποία εν προκειμένω είναι κράμα της κοπιώδης δουλειάς, του ταλέντου και της ψυχοσύνθεσής του. 



[Γνωρίζω ότι στο κείμενό μου έχουν χρησιμοποιηθεί όροι που απαιτούν ανάλυση και διασαφήνιση, όπως τέχνη, καλλιτέχνης & ηθική. Ενδεικτικά παραθέτω τους ορισμούς των, όπως αυτοί δίνονται στο Dictionary of Standard Modern Greek Language. Φυσικά, η ιδεολογική τους προσέγγιση αποτελεί ξεχωριστή συζήτηση, που θεώρησα ότι δεν θα οφελούσε, εάν γινόταν παράλληλα, καθώς θα χανόταν η ουσία των παραπάνω.]


τέχνη η [téxni]: ανθρώπινη δραστηριότητα που στηρίζεται σε ορισμένες γνώσεις και εμπειρίες και που έχει ως σκοπό τη δημιουργία ενός πνευματικού ή τεχνικού έργου. Η δημιουργία έργων που εκφράζουν το αισθητικά καλό και προκαλούν στο θεατή, στον ακροατή ή στον αναγνώστη αισθητική απόλαυση.

καλλιτέχνης ο [kalitéxnis] θηλ. καλλιτέχνιδα [kalitéxniδa] & (λόγ.) καλλιτέχνις [kalitéxnis]: 1. άτομο προικισμένο με ταλέντο, που δημιουργεί σε κπ. τομέα της τέχνης 2. χαρακτηρισμός ατόμου που κατασκευάζει κτ. με πολλή επιδεξιότητα, καλαισθησία και ευρηματικότητα, π.χ. για σχεδιαστή μόδας, κομμωτή, επιπλοποιό, μάγειρα κτλ.

ηθική η [iθikí]: α. το σύνολο των θεσμοθετημένων κανόνων μιας κοινωνίας που καθορίζουν τη συμπεριφορά των ατόμων με βάση το κοινωνικά αποδεκτό, το καλό και το κακό. β. υποκειμενική αντίληψη και ατομική στάση απέναντι στη συγκεκριμένη κοινωνική ηθική.

You Might Also Like

0 σχόλια

let's chat☺︎

Subscribe